J. R. R. Tolkien’in Doğum Haritası

Tolkien

1892 yılı’nın 3. gününde, bir yaz gecesinde Güney Afrika’da doğar Reuel. Çok küçükken onu tehlikeli bir örümcek ısırdı ve ciddi bir zehirlenme geçirdi. Bunu ileriki yaşlarda yaratacağı Legendarium’unda da göreceğiz. Babasız büyüyen Reuel, İngilitere’de bir koruyucu tarafından yatılı okulda okutuldu. Birinci Dünya Savaşı çıktığında üniversitedeki dil bilimi çalışmalarına ara vermek ve gelenin geçenin şapkasına bir çayevinin balkonundan küp şeker atarak flört etmeye başladıkları biricik eşi Edith’i bırakmak zorunda kalır bir süreliğine. O da, savaş görmüş herkes gibi savaştan iğrendi ve nefret etti.

John Ronald Reuel Tolkien, yarattığı Legendarium ile bilinir. O dünyalar yarattı, bu dünyaların çağlarını ve kahramanlarını yazdı. Onun çalışmaları özünde kadim bilgilere, doğa ve insan sevgisine, ilahi ve aşkın sevgiye, evrenin ve zamanın sonsuzluğuna dayanır. Yüksek fantazi zannedildiği gibi sadece hayal ürünü değildir, gerçekte saklı olanı anlatır.

 

Biz Tolkien’i toplum içindeki imgesi ile, yani bir yazar olarak biliyoruz, aynı zamanda bir profesördü, yani Medium Coeli, kariyer noktası da dediğimiz nokta İkizler Burcu’nda yer alıyor. O unutulmuş dillerin, unutulmuş efsanelerin profesörüydü. İngilizce’nin kökeni olan dilleri (İzlanda dili, Saxon dili…) ve bu dillerde anlatılan efsaneleri çalıştı. Kariyerinin göstergesi olan Merkür gerilemede, geriye, eskiye, dibe doğru gitmekte ve Oğlak Burcunda. O bir dilbilimciydi, bir dilin en dibine kadar gidebilen ve aynı zamanda bu dillerden yeni bir şeyler yaratan bir aklı ve dil becerisi vardı.

Yükselen Noktası’nın da Başak’ta olması onun hayatı boyunca bir arşivci olduğunu ve içinde bulunduğu dünyaya eleştirel bir gözle baktığını gösteriyor. Çok da eleştiri almış olmalı… Gerçekten de, Tolkien içinde yaşadığı Viktorya dönemi İngilteresinde sanayileşmenin getirdiği yıkımı ve korkunç sonuçları gördü. Bunları Yüzüklerin Efendisi kitabında açıkça işlemiştir. Aynı şekilde içinde bulunduğu savaş ortamını da ayrıntılarıyla gözlemleyip yine söz ve yazıya dayalı olan sanatına aktarmıştır.

Merkür’ün bu haritadaki etkisi tartışılamaz. Tolkien bir dil bilimci ve yazardı.

Peki onun böylesine büyülü bir dünya yaratabilmesi, peri masallarını, elfleri böylesine iyi işleyebilmesi ve Tolkien’in Legendarium’undaki sihir anlayışının uçuculuğu, hafifliği ve kolayca farkedilmez oluşunu bu haritada görebilir miyiz ?

Tüm bunların yanıtını belki Balık’taki Ay bize verecektir. Balık’taki Ay insana tabi ki hayal kurdurur. Onu rüyalarda gezdirir. Aynı zamanda böylesine güçlü bir Merkür ile kusursuz bir işbirliği içinde olduğunda ona duygularını ve işte sözle dahi anlatılamayan bu uçuculuğu, elflere özgü olan şeyleri betimleyebilme ve anlatabilme yeteneğini bahşeder.

Elrond Yarımelf de Balık’tan ışıl ışıl parlamaktaymış (Jüpiter) bu doğum anında… Tolkien’in yüksek etik değerleri öğreten bir öğretmen olmasını da bu yıldıza bakarak görüyoruz. Onun dünyasında hep iyilik kazandı, Beren ile Luthien Morgoth’u her seferinde yendi ve Sabah Yıldızı Elendil de onu karanlığın içine hapsetti.

Şu sizi hiç şaşırtmasın ki Tolkien doğduğu günlerde Venüs bir Akşam Yıldızıydı.

Peki Tolkien sadece aşk hikayeleri ve peri masalları mı yazdı ? Hayır, o Beowulf’u da, insanların ve elflerin savaşlarını da yazdı. Bin Gözyaşı Savaşı’nı, elf kralı Fingolfin’in Morgoth’a tek başına meydan okumasını da yazdı. Peki bu epik hisler nasıl oluyordu da bu denli güçlü, okuyanı kendinden geçirecek kelimelere dönüşüp akıyordu bu kitaplarda ?

Bilge Tolkien tabi ki savaştan nefret etti. Ancak o Mars, Akrep’teyken doğmuştu. İnsanın  saldırganlığının, yıkıcılığının da farkındaydı. Hatta İkizler’deki Neptün ve Pluton birleşimini de gözönüne alırsak, onun elfleri ve ormanları olduğu kadar Mordor’u ve Hüküm Dağı’nı da yarattığını hatırlarız. O huzuru ve güzelliği de, kaosu ve çirkinliği de aynı derinlikle algılamaktan korkmayan bir Oğlak’tı.

Akrep’teki Mars’ın hem yıkıcılığını hem de kahramanlığını anlattı bize. Hem karanlık ve kötü Morgoth’u, hem de onun karşısında toplanan orduları, Gwindor’un, Fingolfin’in kahramanlığını olduğu kadar Feanor’un Oğulları’nın kurnazlığını ve elflerin bile gözlerini hırs bürüdüğünde ne kadar yıkıcı davranabileceklerini gösterdi. Özellikle Noldor Elfleri onun Akrep yönünü betimliyordu belki.

Peki bu kadar Akrep ve Oğlak etkileri altında olan bir haritada… tabi ki cüceler de Legendarium’da hak ettikleri yeri alacaktı.

Venüs ile Satürn’ün karşılıklı ağırlaması da Galadriel ile Gimli’nin dialoğunu hatırlatıyor insana. Tolkien, aşkın güzelliği, uçucu ve bu dünyaya ait olmayan yüceliği betimledi. Bunu yaparken de sınırları ortadan kaldırdı. Belki Tolkien’in kitapları zamanının çok ötesindeydi, kimsenin anlamayacağı gibiydi ancak o kadar güzel bir dil, öyle üstün bir sanat kullanıyordu ki kitaplar zamanla kitlelere ulaşma yolunu buldu.

Akşam Yıldızı ile Demirci Satürn’ün birlikte hareket etmesi ayrıca Legendarium’daki yapının, tutarlılığın da gücünü bize hatırlatıyor.

Peki bütün bunların amacı neydi ? Boğa 25 derecedeki Kuzey Ay Düğümü. Tolkien bir öğretmendi. Bize üzerinde yaşadığımız bu dünyanın (Orta Dünya’nın) aslında ne kadar güzel ve sihirli olduğunu, ne kadar şanslı olduğumuzu, birbirimize girmezsek ve hırslarımıza yenilmezsek aslında bizim de elfler kadar mutlu olabileceğimizi anlatan, nihai amacı Akşam Yıldızı, yani Venüs, yani Luthien olan bir felsefenin öğretmeniydi. Onun mesajı bu dünyadır. Bu doğa, deniz, dağlar, gökyüzü ve ağaçlar. O sanayileşmenin karşısına peri masallarını ve doğanın kendini yenileme gücünü koydu. O yüzden bu haritada da görüyoruz ki Ejderha’nın başı Akşam Yıldızı’nın düştüğü yerde, bu dünyada, Orta Dünyada Lothlorien’de duruyor. Ejderha’nın kuyruğu da 25 derece Akrep Burcun’nda, Angband’ın zindanlarının en soğuk ve karanlık yerinde.

 

Umuyorum ki kitaplığınızda Tolkien’e yer verirsiniz.

 

Begüm Asteria

Eylül 2017

Kadıköy

 

 

“…in the end Shadow was only a small and passing thing: there was light and high beauty for ever beyond its reach.”

J.R.R. Tolkien

 

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s